Terugval bij burn-out: waarom je niet opnieuw begint
Het ging net beter. Een paar goede dagen. Je deed weer iets wat vroeger vanzelf ging. Een wandeling met een vriendin. Een paar uur werken. Iets leuks.
En dan word je wakker en je lijf is zwaar. Je hoofd zit vol watten. Je bent misselijk of onrustig.
Meteen is die gedachte er: daar gaan we weer. Ik val terug. Alles voor niks.
Herken je dat? Dan wil ik je iets vertellen wat ik zelf ook pas laat begreep. Een dip is niet hetzelfde als een terugval bij burn-out. En de angst voor een terugval houdt je vaak meer vast dan de dip zelf.
Is een terugval bij burn-out normaal?
Ja. Een dip na een goede periode hoort bij herstel. Herstel van een burn-out gaat niet in een rechte lijn omhoog. Het gaat in golven. Een dip betekent niet dat je opnieuw begint. Het is informatie: je lichaam laat zien waar je grens nu ligt.
Wat je herstel wél vertraagt, is wat je hoofd van die dip maakt.
Wil je weten waar jij nu staat in je herstel? Plan een gratis kennismaking. Geen haast, gewoon een gesprek.
What goes up must come down
Ik zeg het vaak in mijn masterclasses: what goes up must come down.
Na een periode van intensiteit zakt je lichaam. Dat is niet fout. Dat is hoe je gebouwd bent. Een constante 'aan'-stand, altijd kunnen functioneren, zo zijn we helemaal niet gemaakt.
Kijk naar de natuur. Een beer gaat niet de winter in en vraagt zich af of hij terugvalt. Hij zakt, omdat dat bij het seizoen hoort.
Jij hebt jarenlang aan gestaan. Je zenuwstelsel heeft geleerd dat rust gevaarlijk is. Dus als je een goede dag hebt en je doet iets meer, dan volgt er een down. Je lichaam haalt in wat het nodig heeft.
Een down na een up is niet automatisch een terugval. Het is je lichaam dat landt.
De tweede pijl: waarom de angst voor terugval je vasthoudt
Er is een oud boeddhistisch beeld dat ik in mijn begeleiding vaak gebruik. Twee pijlen.
De eerste pijl is wat er al is. De moeheid. De onrust. De spanning in je buik. De hoofdpijn. Die is er al. Die hoeft niet weg. Die wil alleen gevoeld worden.
De tweede pijl schiet je zelf. Dat is het oordeel erover. Dit mag er nu niet zijn. Ik val terug. Ik doe iets fout. Ik moet iets doen.
En daar gaat het mis.
Want je hoofd bestempelt wat je voelt als onveilig. Je zenuwstelsel hoort dat en zet zich schrap. Je gaat checken. Hoe voel ik me nu? En nu? Je lijf wordt nog onrustiger, nog moeier. En je hoofd zegt: zie je wel. Er is iets mis.
Zo maakt de angst voor een terugval van een gewone dip een echte terugval.
Acceptatie is voor mij dan ook geen opgeven. Het is stoppen met vechten tegen wat er toch al is. Moe is moe. Onrust is onrust. Het is er al. Het enige wat je kunt kiezen, is erbij zijn.
"Is dit te veel? Is dit niet te veel?"
Misschien heb je al veel geleerd. Ademhalingsoefeningen. Wandelen in intervallen. Je dag indelen. Grenzen aangeven. Dat zijn waardevolle stappen.
En toch merk je dat je blijft twijfelen.
Is dit te veel? Is dit niet te veel? Moet ik nu een oefening doen? Werkt het wel?
Ik zie dit bij bijna iedereen die ik begeleid. En het is heel menselijk.
Het is alsof je een nieuw huis bouwt op een oude fundering. Je vervangt oude regeltjes door nieuwe regeltjes. Betere regeltjes. Maar het zijn nog steeds regeltjes van je hoofd. En dus moet je jezelf steeds afvragen of het wel klopt.
Zo blijf je in een maalstroom.
Wat er onder die twijfel ligt, is vaak geen gebrek aan kennis. Je hebt niet meer informatie nodig om te herstellen. Wat ontbreekt is de verbinding met je lichaam. Van begrijpen naar ervaren. Van ervaren naar voelen.
Wat ik zelf leerde
Ik ben er zelf geweest. Jarenlang ging ik over mijn grenzen. Ik probeerde van alles: therapie, coaching, retreats. Alles om het op te lossen. Alles om het weg te krijgen.
En precies dat was het probleem.
Ik had nooit geleerd om naar mijn lichaam te luisteren. Niet op school, niet thuis. Ik had alleen geleerd om naar mijn hoofd te luisteren. En mijn hoofd zei dat ik het moest oplossen.
Mijn ego, ik noem hem Berrie, vond elke dip een bewijs van falen. Elke slechte dag was een nederlaag.
Wat me verder hielp, was niet een nieuwe oefening. Het was leren voelen dat een slechte dag mag bestaan. Dat mijn lichaam niet tegen mij werkt, maar vóór mij.
Zo ga je anders om met een dip
Geen lijstje om af te vinken. Wel vier dingen die je kunt oefenen.
1. Merk de tweede pijl op
Je hoeft je gedachten niet te stoppen. Merk ze alleen op. Daar is weer die stem die zegt dat ik terugval. Als je een gedachte kunt zien, ben je die gedachte niet. Ze komen en ze gaan.
2. Ga naar je lijf, niet naar je hoofd
Waar voel je het? In je buik, je borst, je kaken? Leg er even je aandacht. Zonder doel. Niet om het weg te krijgen. Ik gebruik zelf een simpele zin: ik hoor je, ik voel je en ik blijf bij je. Daar schreef ik een hele blog over.
Spanning die je voelt, mag gaan. Spanning die je negeert, stapelt op. Meer daarover lees je in spanning in je buik.
3. Doseer je goede dagen
De grootste valkuil zit niet in de slechte dag. Die zit in de goede dag ervoor. Eindelijk energie, dus je haalt alles in. Op een goede dag niet alles doen, is misschien het moeilijkste van je hele herstel. Ik schreef erover in pieken en dalen bij burn-out en ADHD.
4. Kijk naar de lijn, niet naar de dag
Eén slechte dag zegt niets. Kijk terug over een paar weken. Zijn de dalen iets minder diep? Herstel je iets sneller na een drukke dag? Dat is herstel. Op de herstelladder zie je op welke trede je nu staat.
Wanneer is het wél een echte terugval?
Een dip duurt een paar dagen en zakt weer als je ruimte geeft.
Een echte terugval bij een burn-out voelt anders. Dan merk je dat je weken achter elkaar weer in het oude patroon zit. Weer doorgaan. Weer niet voelen. Weer 'aan' staan om maar niet te hoeven merken hoe moe je bent.
Ook dan begin je niet bij nul. Je weet nu meer dan de eerste keer. Je herkent het eerder. En dat is precies waar je weer kunt beginnen met luisteren.
Heb je nieuwe of heftige lichamelijke klachten? Laat die dan altijd even nakijken door je huisarts. Dat is geen falen. Dat is goed voor jezelf zorgen.
Veelgestelde vragen over terugval bij burn-out
Is een terugval bij burn-out normaal?
Ja. Herstel gaat in golven, niet in een rechte lijn. Een dip na een goede periode is meestal je lichaam dat bijkomt van een up. Het betekent niet dat je opnieuw begint.
Hoe weet ik of het een dip is of een terugval?
Een dip duurt kort en zakt als je rust en ruimte geeft. Bij een terugval zit je weken achter elkaar weer in je oude patroon van doorgaan en niet voelen. Ook dan begin je niet bij nul.
Kun je na jaren nog een terugval krijgen na een burnout?
Dat kan, vooral als je weer gaat leven zoals vóór je burn-out. Daarom gaat herstel niet alleen over terugkomen, maar over anders leven: je lichaam leidend laten zijn, ook als het goed gaat.
Hoe ga ik om met de angst voor een terugval?
Merk de angst op zonder hem te geloven. Ga van je hoofd naar je lijf en voel wat er is, zonder het weg te willen hebben. De angst wordt kleiner als je zenuwstelsel leert dat een dip niet gevaarlijk is.
Je hoeft dit niet alleen te doen
Een dip voelt eenzaam. Zeker als je hoofd zegt dat je weer terug bij af bent.
Maar herstel is dichterbij dan je denkt. Niet omdat je harder je best doet. Wel omdat je lichaam wil herstellen. Het heeft alleen ruimte nodig. En iemand die begrijpt wat je meemaakt.
Wil je samen kijken naar jouw situatie? Plan een gratis kennismaking van 45 minuten. Ben je benieuwd hoe een traject bij mij eruitziet? Kijk dan in mijn aanbod.
Liever eerst rustig verder? Kijk welke live online masterclass als eerstvolgende gepland staat, lees hoe lang herstel van een burn-out duurt of schrijf je in voor de nieuwsbrief.
